مبانی و ادله فقهی وجوب نماز جمعه از دیدگاه  فقهای امامیه و علمای اهل سنت

مبانی و ادله فقهی وجوب نماز جمعه از دیدگاه  فقهای امامیه و علمای اهل سنت

وجوب نماز جمعه در قرآن
وجوب نماز جمعه در زمان غیبت
وجوب تخییری نماز جمعه
وجوب تعیینی نماز جمعه
ادله وجوب نماز جمعه
حکم وجوب نماز جمعه
شرایط وجوب نماز جمعه
حکم نماز جمعه از دیدگاه مذاهب اربعه
ادله و اقوال حکم به وجوب و حرمت نماز جمعه
پایان نامه وجوب نماز جمعه

رفتن به سایت اصلی

ازگذشته در فقه این موضوع مورد بررسی قرار گرفته است که آیا وجوب نماز جمعه، وجوب تعیینی است یا تخییری؟ فقهای شیعه و علمای اهل سنت دراین زمینه نظرات مختلفی را ارائه نموده‌اند.دراین تحقیق مسئله اصلی این است که:

 

آیا به اسـتـناد منابع و ادله فقهی مذاهب خمسه، وجوب نمازجمعه تخییری است یا تعیینی؟

 

موضوع جانشینی و وصایت پیامبر«صلی الله علیه و آله و سلم» و ولایت و جایگاه الهی ایشان از مبانی کلامی مؤثر در مسأله و محل اختلاف بین تشیع و سایر فرق اسلامی است. شیعه نماز جمعه را از مناصب ائمه(ع) دانسته که اقامة نماز جمعه با حضور امام معصوم یا فردی مأذون از طرف ایشان ممکن است؛ لذا در عصر غیبت نیز اقامة جمعه را مشروط به اذن امام می‌داند و این مسأله از مباحث مهم در موضوع نماز جمعه است.

 

 

 

 

این پژوهش با تمسک به ادلة ولایت فقیه و اثبات نیابت فقیه جامع‌الشرایط در عصر غیبت از امام معصوم(ع) اقامة نماز جمعه را از شئون ولی فقیه دانسته و وی را مأذون از امام می‌داند. با طرح سه محور اصلی ارتباط بحث ولایت فقیه با نماز جمعه روشن شد:

1. نماز جمعه از مناصب امام معصوم است؛

2. در زمان غیبت، فقیه جامع‌الشرایط نیابت عام از امام معصوم دارد؛

3. نیابت فقیه از امام معصوم یا مطلق است (یعنی در اموری که مربوط به اسلام و مسلمین می‌شود اعم از احکام اولیه و ثانویه و امور حسبه و آن‌چه مرتبط با سعادت مؤمنین در دنیا و آخرت است) یا مقید به امور حسبه (یعنی اموری که شارع راضی به ترک آن نیست؛ مانند تکفل امور ایتام، انتظام جامعه و…).

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

مقدمه    1
1. بیان مسئله    4
2. سؤالات تحقیق    4
الف) سؤال اصلی    4
ب) سؤالات فرعی    4
3. فرضیه‌ی تحقیق    4
4. پیشینه‌ی تحقیق    5
5. ضرورت تحقیق    5
6. اهداف تحقیق    6
7. جنبة نوآوری تحقیق    6
8. روش تحقیق    6

 

 

فصل اول:    کلیات    8
بند اول: اولین نماز جمعه‌ای که توسط پیامبر اسلام اقامه شد    17
بند دوم: تاثیر شرایط تاریخی و سیاسی بر اقامه نماز جمعه و فتاوای فقها    18
1 – 2 – 2 – 1. عدم اقامه نماز جمعه در میان شیعیان و تأثیر آن در پی بردن به آرای فقها    20
1 – 2 – 2 – 2. بازنمایی اوضاع سیاسی مذهب شیعه در ایران در زمان حکومت صفویه    24
1 – 2 – 2 – 3. عوامل تاثیر‌گذار بر چگونگی نماز جمعه در برخی دوران‌های تاریخی    25
1 – 2 – 2 – 3 – 1. انعطاف‌پذیری پادشاهان سلسله صفوی در برابر فقهای امامیه    25
1 – 2 – 2 – 3 – 2. تشکیل مدارس جهت بحث و بررسی فقها    26
1 – 2 – 2 – 3 – 3. بنا کردن مساجد جامع در شهرها جهت اقامه جمعه    27
1 – 2 – 2 – 3 – 4. تشکیل مجمع نماز جمعه    27
1 – 2 – 2 – 3 – 5. جمع آوری خطبه‌های نماز جمعه    29
1 – 3 – 3 – 1. وقت خطبه‌ها    43
1 – 3 – 3 – 2. واجبات محتویات خطبه‌های نماز جمعه    44
1 – 3 – 3 – 2 – 1.  حمد و سپاس الهی    44
1 – 3 – 3 – 2 – 2. صلوات بر پیامبر اکرم و اهل بیت(ع)    44
1 – 3 – 3 – 2 – 3. سفارش به تقوا    45
1 – 3 – 3 – 2 – 4. وجوب قرائت سوره‌ای کوتاه    45
1 – 3 – 3 -3.  بلند خواندن خطبه‌ها    45
1 – 3 – 3 -4. عربی بودن خطبه‌ها    46
1 – 3 – 3 -5. ایستاده بودن خطیب    46
1 – 3 – 3 – 6. یکی بودن خطیب و امام جمعه    47
1 – 3 – 3 – 7. با طهارت بودن در خطبه‌ها    47
1 – 3 – 3 – 8. گوش دادن به خطبه‌ها    47
1 – 3 – 3 – 9. شرایط خطیب جمعه    48
1 – 3 – 3 – 10. آداب خطبه‌ها    48
1-4 – 1 – 1. روایت شیخ کلینی با اسناد عمر بن حنظله    52
1 – 4 – 1 – 2. روایت ابوخدیجه    53

 

 

فصل دوم:    بررسی ادله و اقوال حکم به وجوب و حرمت نماز جمعه نزد فقهای شیعه    64
2 – 1 – 2 – 1.  سیره خلفا    67
2 – 1 – 2 – 2.  هم‌ردیف بودن نماز جمعه با نماز عیدین    68
2 – 1 – 2 – 3. فرمایش امام سجاد «علیه‌السلام»    68
2 – 1 – 2 – 4. روایات متفرقه    69
2 – 1 – 2 – 5. سایر روایات    70
2 – 2 – 1 – 1. دیدگاه ابن ادریس حلی در کتاب السرائر    75
2 – 2 – 1 – 2. دیدگاه سلار در کتاب المراسم    78
2 – 2 – 1 – 3. دیدگاه سید مرتضی علم الهدی مبنی بر‌اشتراط حضور امام معصوم و یا نایب خاص او    78
2 – 2 – 2 – 1.  دلایل تاریخی    79
2 – 2 – 2 – 2.  دوران امر میان وجوب و حرمت    80
2 – 2 – 2 – 3. نماز جمعه وظیفة حاکم اسلامی (امام معصوم)    80
2 – 2 – 2 – 4. دلایلی عقلی مبنی بر تحریم نماز جمعه در دوران غیبت    81
2 – 2 – 2 – 4 – 1. ایجاد فتنه و اختلاف    81
2 – 2 – 2 – 4 – 2. عدم تحقق شرط عدالت در خطیب و امام جمعه    81
2 – 3 – 1 – 1.  سوره جمعه    86
2 – 3 – 1 – 1 – 1.  نگاهی اجمالی به شأن نزول آیه‌    88
2 – 3 – 1 – 1 – 2.  شأن نزول آیه    90
2 – 3 – 1 – 1 – 3.  خطاب در آیه    91
2 – 3 – 1 – 1 – 4.  احکام فقهی آیه    92
2 – 3 – 1 – 1 – 4-1. مراد از کلمه «نداء»    93
2 – 3 – 1 – 1 – 4-2.  مراد از سعی در نماز جمعه    96
2 – 3 – 1 – 1 – 4-3. مراد از کلمه ذکر در آیه    97
2 – 3 – 1 – 1 – 5.  تفسیر ﴿إن کنتم تعلمون﴾    99
2 – 3 – 1 – 1 – 6.  تفسیر ﴿فإذا قضیت الصلاۀ فانتشروا فی الأرض﴾    100
2 – 3 – 1 – 2. دیگر آیات مرتبط با نماز جمعه    102
الف) روایاتی که بر وجوب نماز جمعه حتی توسط غیر امام دلالت دارند    107
ب) روایاتی که بر وجوب شرکت در نمازجمعه‌های اقامه‌شده دلالت دارند    109
ج) روایاتی که بر جایگاه و اهمیت ویژه نماز جمعه در نزد ائمه معصومین«علیهم السلام» دلالت دارند    111
1. روایاتی که بر منصب خاص بودن نماز جمعه برای امام دلالت دارند    112
2. روایاتی که بر اجازه ائمه معصومین «علیهم السلام» بر اقامه نماز جمعه توسط غیر امام معصوم دلالت دارند    114
هـ) روایاتِ نشان‌دهندة اَجزا و احکام نماز جمعه    116

 

 

فصل سوم:    بررسی اقوال و ادله قائلین به وجوب تعیینی و تخییری نماز جمعه از دیدگاه فقهای امامیه    123
3 – 1 – 1 – 1. دیدگاه محقق کرکی    128
3 – 1 – 1 – 2. دیدگاه سید حسین موسوی کرکی    134
3 – 1 – 1 – 3. دیدگاه میرزا علیرضا تجلی    134
3 – 1 – 1 – 4. دیدگاه شیخ مفید    135
3 – 1 – 1 – 5. دیدگاه شیخ طوسی در کتاب النهایه    136
3 – 1 – 1 – 6. دیدگاه ابن براج    139
3 – 1 – 1 – 7. دیدگاه شریف رضی(سید مرتضی) در دنباله رساله ابن براج    140
3 – 1 – 1 – 8. دیدگاه علامه حلی    140
3 – 1 – 1 – 9. دیدگاه محقق حلی    141
3 – 1 – 1 – 10. نظر صاحب جواهر    142
3 – 1 – 1 – 11. دیدگاه مرحوم بهبهانی    145
3 – 1 – 1 – 12. دیدگاه آقای بروجردی    148
3 – 1 – 2 – 1. تفسیر روایات از دیدگاه قائلین به وجوب تخییری    150
3 – 1 – 2 – 1 – 1. روایت حث جهت اثبات وجوب تخییری    150
3 – 1 – 2 – 1 – 2. روایت زراره از امام باقر(ع)    151
3 – 1 – 2 – 1 – 3. موثقه ابن بکیر به نقل از زراره    152
3 – 1 – 2 – 1 – 4. روایات سماعه    152
3 – 1 – 2 – 1 – 5. روایت محمد بن مسلم و روایت زراره از امام صادق(ع)    153
3 – 1 – 2 – 2. اثبات عدم وجوب تعیینی نماز جمعه در دوران غیبت با استفاده از ادله عقلی    154
3 – 1 – 2 – 2 – 1. دلیل اول    154
3 – 1 – 2 – 2 – 2. دلیل دوم    156
3 – 1 – 2 – 3. دلایل عقلی و نقلی مبنی بر وجوب تخییری از دیدگاه سایر فقهای معاصر    158
3 – 2 – 1 – 1. اخباری‌ها    162
3 – 2 – 1 – 2. شهید ثانی (از بنیانگذران اصلی قول به وجوب  تعیینی نماز  جمعه  در دوران غیبت)    165
3 – 2 – 1 – 3. دیدگاه فیض کاشانی    170
3 – 2 – 1 – 4. دیدگاه محقق سبزواری    173
3 – 2 – 1 – 5. دیدگاه شیخ صدوق    175
3 – 2 – 1 – 6. دیدگاه علامه مجلسی    178
الف- تفسیر حدیث حث از دیدگاه علامه مجلسی    182
ب- دلیل دیگر علامه مجلسی: روایت زراره از امام باقر(ع)    184
ج) جمع بندی نهایی علامه مجلسی مبنی بر وجوب تعیینی اقامه نماز جمعه    184
3 – 2 – 1 – 7. دیدگاه شیخ حر عاملی    185
3 – 2 – 1 – 8. دیدگاه شیخ طوسی    187
3 – 2 – 1 – 9. دیدگاه مرحوم کلینی    187
3 – 2 – 1 – 10. دیدگاه محقق حلی صاحب کتاب المدارک    188
3 – 2 – 1 – 11. مرحوم بحرانی در کتاب حدائق الناضره    189
3 – 2 – 1 – 12. دیدگاه شیخ ابوالصلاح حلبی    190
3 – 2 – 1 – 13. دیدگاه شیخ عماد الدین طبرسی    191
3 – 2 – 1 – 14. دیدگاه شیخ ابوالفتح کراجکی    191
3 – 2 – 1 – 15. دیدگاه شیخ فخرالدین بن طریح نجفی    192
3 – 2 – 1 – 16. دیدگاه صاحب معالم و شیخ محمد فرزند او    192
3 – 2 – 1 – 17. دیدگاه شیخ حسین عاملی شاگرد شهید ثانی    193

 

 

فصل چهارم:    حکم نماز جمعه از دیدگاه مذاهب اربعه    199
4 – 1 – 1 – 1. نظر شیخ عبدالقادر الجیلانی مبنی بر وجوب تعیینی نماز جمعه    200
4 – 1 – 1 – 2. دیدگاه کلی حنابله    204
4 – 1 – 4 – 1. نظر ابوحنیفه مبنی بر عدم وجوب تعیینی نماز جمعه بدون وجود سلطان    217
الف) دلیل نقلی    222
ب) دلیل عقلی    223
فهرست منابع و مآخذ    233
الف)  منابع فارسی    233
ب) منابع عربی    234

 

  • چارچوب نظری و پیشینه پژوهش رایانش ابری

    چارچوب نظری و پیشینه پژوهش رایانش ابری مبانی نظری رایانش ابری دانلود مبانی نظری رایانش ابری پیشینه تحقیق رایانش ابری ادبیات نظری رایانش ابری فصل دوم پایان نامه رایانش ابری مبانی نظری و پیشینه تحقیق رایانش ابری ادبیات و مبانی…

  • اهمیت و اصول اخلاق حرفه ای در علوم سلامت

    اهمیت و اصول اخلاق حرفه ای در علوم سلامت اهمیت و اصول اخلاق حرفه ای در علوم سلامت حمایت از حقوق بیمار Caring مراقبت Cooperation همکاری مفاهیم اخلاقی درپرستاری ارزش های اساسی اخلاقی در پزشکی ارزش های اساسی اخلاقی در…

  • مبانی نظری شناسایی و بررسی عوامل موفقیت پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمان

    مبانی نظری شناسایی و بررسی عوامل موفقیت پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمان مبانی نظری ERP مراحل پیاده سازی erp مبانی نظری پیاده سازی erp پیاده سازی erp در سازمان پیاده سازی برنامه ریزی منابع سازمان عوامل کلیدی موفقیت…

  • شبیه سازی موانع عقب خودرو با استفاده از 4 سنسور مافوق صوت (آپدیت شده)

    شبیه سازی موانع عقب خودرو با استفاده از 4 سنسور مافوق صوت (آپدیت شده) میکروکنترلر سنسور سنسور مافوق صوت شبیه سازی موانع عقب خودرو سنسور التراسونیک شبیه سازی موانع عقب خودرو با استفاده از 4 سنسور مافوق صوت شبیه سازی…

  • بررسی تصفیه فیزیکی و شیمیایی روغن ترانسفورماتور

    بررسی تصفیه فیزیکی و شیمیایی روغن ترانسفورماتور تصفیه روغن روغن ترانسفورماتور احیای شیمیایی روغن روغن در ترانسفورماتورها بررسی ویژگیهای روغن ترانسفورماتور نحوه تصفیه روغن ترانسفورماتور تصفیه فیزیکی روغن ترانسفورماتور تصفیه شیمیایی روغن ترانسفورماتور رفتن به سایت اصلی دانلود پایان نامه مهندسی…

  • بررسی و تبیین تاثیر تنیدگی بر ارتکاب خطای انسانی در بین کارکنان مراقبت پرواز شرکت فرودگاههای کشور

    بررسی و تبیین تاثیر تنیدگی بر ارتکاب خطای انسانی در بین کارکنان مراقبت پرواز شرکت فرودگاههای کشور تنیدگی تاثیر تنیدگی بر ارتکاب خطای انسانی رابطه فشار روانی و خطای انسانی تاثیر تنیدگی بر ارتکاب خطای انسانی بررسی و تبیین تاثیر…

  • دانلود پاورپوینت تستهای غیر مخرب و روشهای معمول آن

    دانلود پاورپوینت تستهای غیر مخرب و روشهای معمول آن روشهای جوشکاری سیستمهای بازرسی تستهای غیر مخرب روشهای تستهای غیر مخرب بازرسی فنی با استفاده از آزمونهای غیر مخرب تستهای غیر مخرب و روشهای معمول آن دانلود پاورپوینت رشته صنایع رفتن…

  • پاورپوینت آشنایی با انواع حشرات، آفت کش ها و تجهیرات کاربردی

    پاورپوینت آشنایی با انواع حشرات، آفت کش ها و تجهیرات کاربردی پاورپوینت پاورپوینت آشنایی با انواع حشرات و آفت کش ها طبقه بندی حشرات نقش سوسکها در انتقال بیماري راههای کنترل حشرات در خانه تعریف آفت کش آفت کش ها…

  • بررسی وضعیت مدارس از نظر ویژگیهای سازمان یادگیرنده پیتر سنگه

    بررسی وضعیت مدارس از نظر ویژگیهای سازمان یادگیرنده پیتر سنگه سازمان یادگیرنده ویژگیهای سازمان یادگیرنده مدرسه یادگیرنده مدارس یادگیرنده سازمان یادگیرنده پیتر سنگه سازمان یادگیرنده در آموزش و پرورش سازمان یادگیرنده در مدارس ویژگی سازمان یادگیرنده در مدارس مدرسه به…

  • مبانی و ادله فقهی وجوب نماز جمعه از دیدگاه  فقهای امامیه و علمای اهل سنت

    مبانی و ادله فقهی وجوب نماز جمعه از دیدگاه  فقهای امامیه و علمای اهل سنت وجوب نماز جمعه در قرآن وجوب نماز جمعه در زمان غیبت وجوب تخییری نماز جمعه وجوب تعیینی نماز جمعه ادله وجوب نماز جمعه حکم وجوب…